İslam həmrəyliyinin dini-ideoloji əsasları - Məmmədov, Elvüsal (المجلة التجريبية لشولاريا ياقوت, 2019)
İslam həmrəyliyi keçən əsrin sonlarından başlayaraq Müsəlman dünyasın-da qeyri-dini ideologiyaların millətçilik və sosializmin, xüsusən ərəbləri birləşdirmədə iflasa uğramasından sonra aktuallıq kəsb etmişdir. Bu həmrəylik modelinin əsas platformasını tarixən geniş coğrafiyada Müsəlman coğrafi-yasında ərəb-müsəlman xalqlarının vahid mədəni-dini, siyasi-iqtisadi və sosial bütövlüyünü təmin etmiş islam əmələ gətirir. Çünki islam müsəlman ölkələri-nin ortaq dəyəridir, istər keçmişdə, istərsə də indiki dövrdə onları birləşdirən ümummüsəlman tarixi və mədəniyyətinin baza elementidir. Həm ərəb-müsəl-man dünyasında keçən əsrin otuzuncu illərindən etibarən siyasi-ideoloji prob-lemlərin həlli məqsədilə hökumətlər müstəvisində müraciət edilən liberal və sosialist ideologiyaların süni olub səmərə verməyi, həm də islamın bu coğrafi-yanın identikliyinin formalaşmasında başlıca element rolunu oynamağı islam nöqteyi-nəzərini zəruri etmişdir. Bu baxımdan islam nöqteyi-nəzərinin tarixi təcrübədə əksini tapan, birlik və həmrəylikdə həm baza, həm də təşviqedici mexanizm rolunu oynayan prinsip və dəyərləri vardır. İndiki dövrdə bu prin-sip və dəyərlər əsas götürülərsə, islam həmrəyliyi öz səmərəsini verə bilər. Tədqiqatda bu nöqteyi-nəzər, həm də onunla əsaslandırılır ki, fərd və cəmiyyət müstəvisində mənəvi-əxlaqi dəyərlərə ehtiyac vardır; maddi və mənəvi həyatın uğurlu harmoniyasına əsaslanan mədəni-sosial sistemin yaradılması günün tələbidir; fərdiyyətçiliyə əsaslanan kapitalizm, kollektivçilikdən çıxış edən sosializm fərd və cəmiyyət məsələlərinə münasibətdə balanslaşdırılmış mövqe nümayiş etdirmir. Məqalədə ümmət və qardaşlıq konsepsiyaları da islam həmrəyliyinin dini-ideoloji əsasları kimi təqdim olunur.