Çarlık dönemi Rusya’da şarkiyat çalışmalarına V.V.Barthold’un katkısı - Babayeva, Nigar (المجلة التجريبية لشولاريا ياقوت, 2019)
Alman asıllı Rus tarihçisi, Doğu bilimci Vasiliy Vladimiroviç (Wilhelm) Barthold, Rusya’da Şarkiyat Tarihi Okulu’nun kurucularından olmuş, bütün hayatını Orta Asya ve Türkistan tarihi araştırmalarına adamıştır. Alanında yüzlerce eser vererek Rusya’da Şarkiyat araştırmalarının kurumsallaşmasında önemli rol oynamış, Batı’daki Şarkiyat çalışmalarının dayandığı temelleri anlamaya ve incelemeye çalışmıştır. Her şeyden önce yeni kaynaklara önem vermesi, bütün kaynakları bir araya getirerek yayınlanmaya çaba göstermesi Barthold’un araştırma metodunun temel özelliklerini teşkil etmiştir. Bu nedenledir ki, bütün hayatını bu işe sarf etmiş, mevcut bütün kaynaklara ulaşarak onları tanıtmayı ve neşretmeyi kendisine vazife edinmiştir. Bilimsel gerçekleri ideolojik etki altında kalmadan ele alması onu kendinden önce ve sonra gelen şarkiyatçılardan ayırt eden en mühim özelliklerinden kabul edilmiş, Batı’da Orta Asya tarihi alanında otorite sayılmıştır. Barthold’un Türk ve Moğol halklarının tarihine ilişkin çalışmaları 18921899 ve 1925-1930 yılları olmak üzere iki döneme ayrılmaktadır. O, Türkoloji, İranoloji ve İslâmiyet’le ilgili değerli eserler ortaya koymuş, çalışmalarında Orta Asya ve İran’da yayılan Zerdüştlük, Budizm, Hıristiyanlık, özellikle de İslâm gibi dinlerin tarihine dikkat çekmiştir. 1963-1977 arasında Barthold’un Moskova’da bütün eserleri on cilt olarak yayınlanmıştır. Büyük çoğunluğu Türkçeye çevrilen bu eserler üzerinde şimdiye kadar ayrıntılı bir incelenme yapılmamış, genelde okuyuculara Barthold hakkında biyografik ve eserlerinin listesini ihtiva eden bibliyografik bilgiler sunulmuştur. Bu çalışmanın amacı, belli başlı da olsa Barthold’un Türk halkları ve İslâm’a dair görüşlerini ortaya koymak; yaşadığı dönemde Rusya’da Müslüman Türkler hakkında hâkim olan tasavvurlara temas etmek, genelde Şarkiyat, özeldeyse Türkiyat ve İslamiyet çalışmaları hakkında öz bir bilgi vermekten ibaret olacaktır.